Evrópusambandið og alþjóðamál

ESB og alþjóðamál

Áhrif Evrópusambandsins í alþjóðamálum hafa sífellt verið að aukast. Nánari samvinna aðildarríkjanna í utanríkis-, öryggis- og varnarmálum og tilkoma evrunnar styrkja stöðu ESB í samfélagi þjóðanna.

Evrópusambandið hefur ýmis markmið í utanríkismálum. Hið fyrsta er að gera Evrópu að svæði stöðugleika og tryggja að rödd ESB heyrist. Átök og spenna á Balkanskaga undirstrikuðu þörfina á að tryggja frið, lýðræði og virðingu fyrir mannréttindum alls staðar í Evrópu. Stækkun ESB til austurs var mikilvæg í þessu tilliti. Stækkunin skapaði ekki einungis sameiginlegt markaðssvæði 500 milljóna íbúa heldur batt hún endi á langvarandi skiptingu álfunnar.

Evrópusambandið er stærsta viðskiptaveldi heims. ESB er staðráðið í að styrkja alþjóðlega samkeppnisstöðu sína og á sama tíma að ýta undir alþjóðaviðskipti og koma á auknu frjálsræði í heimsviðskiptum, ekki síst með það fyrir augum að ýta undir þróun í fátækari ríkum heimsins.

Aðgerðir Evrópusambandsins á alþjóðavettvangi takmarkast einkum við þrjá meginþætti: Utanríkisviðskipti, þróunar- og neyðaraðstoð og öryggismál. Þessar aðgerðir hafa veitt ESB talsvert vægi, sérstaklega á sviði utanríkisviðskipta og tryggt ákveðin stjórnmálaleg áhrif.

Öryggishugtakið hefur á undanförnum árum fengið nýja og breiðari merkingu samfara breyttum ógnum. Hættur sem stafa af hryðjuverkum, mansali og ólöglegum innflytjendum hafa leitt til þess að samstarf á sviði innanríkis- og dómsmála hefur verið sett á oddinn. ESB fæst einnig við hættur sem eiga rætur að rekja til fátæktar (ESB er stærsti veitandi þróunaraðstoðar í heiminum), umhverfismengunar, loftslagsbreytinga og alvarlegra farsótta.

Örar efnahagslegar og pólitískar breytingar í heiminum gera það að verkum að ESB þarf sífellt að vera í stakk búið til að bregðast við og endurskoða forgangsröðun í utanríkismálum. Þess vegna hefur m.a. verið lögð áhersla á að breikka og dýpka pólitískt og efnahagslegt samstarf við önnur ríki og alþjóðasamtök. Evrópusambandið getur nú reitt sig á víðtækt net samstarfssamninga við fjölda ríkja í öllum heimsálfum og samninga um svæðisbundna samvinnu.